‘AI’ กำลังเปลี่ยนตลาดแรงงานโลก

การแข่งขันในยุค AI จะไม่ได้วัดกันเพียงว่าองค์กรใดนำเทคโนโลยีมาใช้ได้เร็วที่สุด แต่ขึ้นอยู่กับว่าองค์กรนั้นสามารถยกระดับศักยภาพของบุคลากรให้เติบโตไปพร้อมกับเทคโนโลยีได้มากน้อยเพียงใด

ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว รายงาน 2026 AI Jobs Barometer ของ PwC ได้สะท้อนภาพการเปลี่ยนแปลงของตลาดแรงงานโลกผ่านการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ พร้อมชี้ให้เห็นทิศทางใหม่ของความต้องการแรงงาน ทักษะที่กำลังมีมูลค่าเพิ่มขึ้น และผลกระทบที่ AI กำลังสร้างต่อการเติบโตขององค์กรและเศรษฐกิจในวงกว้าง

โดยรายงานฉบับดังกล่าวได้วิเคราะห์ประกาศรับสมัครงานมากกว่า 1 พันล้านตำแหน่งใน 6 ทวีป และพบว่า AI กำลังสร้างตลาดแรงงานโลกแบบ ‘สองเส้นทาง’ โดยงานกลุ่มหนึ่งได้รับการยกระดับให้ต้องอาศัยความเชี่ยวชาญและดุลยพินิจของมนุษย์มากขึ้น ขณะที่อีกมุมหนึ่ง AI ช่วยให้ผู้ไม่มีประสบการณ์สามารถปฏิบัติงานได้ง่ายขึ้น

ทั้งนี้ ผลการศึกษาพบว่า งานในกลุ่มที่ AI ช่วยยกระดับความเชี่ยวชาญ เช่น นักรังสีวิทยา หรือนักสรรหาบุคลากร มีการเติบโตของตำแหน่งมากกว่างานที่ AI ทำให้สามารถปฏิบัติได้ง่ายขึ้นถึงสองเท่า และมีการเติบโตของค่าจ้างสูงกว่า 42% โดยงานระดับแรกเข้า AI กำลังเปลี่ยนความคาดหวังของนายจ้างอย่างมีนัยสำคัญ

จากการวิเคราะห์ตำแหน่งงานระดับแรกเข้า 2.4 ล้านตำแหน่งในสหรัฐ พบว่า งานที่เกี่ยวข้องกับ AI สูง มีแนวโน้มต้องการทักษะที่โดยปกติมักพบในบทบาทระดับอาวุโส เช่น ความเป็นผู้นำ ความคิดสร้างสรรค์ และการสื่อสารแบบเผชิญหน้าสูงกว่างานอื่นถึง 7 เท่า ขณะเดียวกัน ตำแหน่งงานระดับแรกเข้ากลุ่มดังกล่าวยังเติบโต 35% นับตั้งแต่ปี 2562 ส่วนตำแหน่งงานระดับแรกเข้าอื่นๆ ลดลง 10% สะท้อนให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของเส้นทางการเริ่มต้นอาชีพในยุค AI

โจ แอตกินสัน ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่าย AI ระดับโลกของ PwC ระบุว่า ในระบบเศรษฐกิจโลกปัจจุบัน เราเริ่มเห็นความแตกต่างอย่างชัดเจนระหว่างรูปแบบการบริหารจัดการบุคลากรและการสร้างมูลค่าทางธุรกิจ โดยบริษัทที่ได้รับผลตอบแทนสูงสุดจากการลงทุน AI คือ บริษัทที่นำ AI มาใช้เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถและความเชี่ยวชาญของมนุษย์ เร่งการพัฒนานวัตกรรม และสร้างแหล่งมูลค่าใหม่ๆ ส่งผลให้บริษัทเหล่านี้มีความก้าวหน้านำห่างคู่แข่งทั้งในด้านผลิตภาพและการเติบโตทางธุรกิจอย่างเหนือชั้น เมื่อเทียบกับบริษัทที่มุ่งเน้นเพียงแค่การใช้ระบบอัตโนมัติเพื่อทดแทนแรงงาน

นอกจากนี้ รายงานยังพบอีกว่า ช่องว่างระหว่างบริษัทที่ใช้ AI ได้มากที่สุด กับบริษัทที่ใช้ AI ได้น้อยที่สุดกำลังกว้างขึ้น โดยบริษัทในอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับ AI สูง มีผลิตภาพแรงงานเพิ่มขึ้น 34% ในปี 2568 เมื่อเทียบกับฐานปี 2561 ขณะที่บริษัทที่เกี่ยวข้องกับ AI น้อยที่สุดมีผลิตภาพเพิ่มขึ้น 24% และภายในกลุ่มบริษัทที่เกี่ยวข้องกับ AI สูง ยังเริ่มเห็นปรากฏการ super-star companies อย่างชัดเจน โดยบริษัท 20% แรกที่ใช้ AI ได้โดดเด่นที่สุดมีผลิตภาพแรงงานเฉลี่ยเพิ่มขึ้นถึง 163% เมื่อเทียบกับฐานปี 2561 หรือสูงกว่าค่าเฉลี่ยของบริษัทที่เกี่ยวข้องกับ AI สูงโดยรวมเกือบ 5 เท่า

และที่น่าสนใจคือ บริษัทที่เกี่ยวข้องกับ AI สูงไม่ได้ลดการจ้างงาน แต่กลับมีจำนวนพนักงานเติบโตเร็วกว่าบริษัทที่เกี่ยวข้องกับ AI ต่ำ โดยเพิ่มขึ้น 52% เทียบกับ 36% ในปี 2568 เมื่อเทียบกับฐานปี 2561 สะท้อนว่า AI มีบทบาทเป็นเครื่องเร่งการเติบโตมากกว่าเป็นเพียงเครื่องมือลดต้นทุน.

ครองขวัญ รอดหมวน